| SERBEST ZAMAN FAALİYETLERİ SERBEST ZAMAN FAALİYETLERİ Serbest zaman faaliyetleri, bir çalışma programının ilk faaliyetidir. Bu çalışma, programda 45 - 60 dakika sürecek şekilde planlanır. Süre, ilgi köşelerinde serbest çalışma ve resim ve elişi faaliyetleri için, ikiye bölünür. Şimdi, bu iki serbest zaman faaliyetinden birincisini inceleyelim. 1 – İlgi köşelerinde serbest çalışma: İlgi köşeleri, sınıfta çocukların ilgisini çekebilmek amacıyla düzenlenen ve konular değiştikçe muhteviyat değiştiren bölümlerdir. Gurup çalışması yaptığımız odada, her köşenin sabit bir yeri olmalıdır. Köşeler çocukları, siz daha ilgili hiç bir konuşma yapmadan, konuya dair bilgilendirmeyi amaçlar. Bu, köşelere yerleştireceğiniz, yeni materyaller ( örneğin: Kitaplar, resimler, eşyalar, albümler v.s.) ile mümkün olur. Konular değiştikçe, köşelerdeki malzemelerde belirgin değişiklikler yapmanız, çocukların görsel olarak uyarılmasını ve siz daha derse başlamadan bile, konuya dair düşünmesini sağlar. Çocuğun, ilgi köşelerindeki durumunu kısaca şöyle özetleyelim: Çocuk gurup çalışması için gelir. Sizinle ve önceden gelmiş olan arkadaşlarıyla selamlaşır, görüşür. Ardından, en çok ilgisini çeken köşeye geçerek, tek başına ya da arkadaşlarıyla beraber, serbest çalışma yapar. Bu sürede, siz, çocukları doğal halleri içinde gözlemleme imkânı bulursunuz. Yapacağınız gözlemlerle, guruptaki her bir çocuğu daha iyi tanımanız kolaylaşır. İlgi köşelerinde çalışma, her yaş gurubunda uygulanabilir. Her ne kadar serbest bir çalışma ise de, gerektiği hallerde ( örneğin: İki çocuk arasında anlaşmazlık çıktığında ya da çocuk, köşe malzemesini hor kullandığında... ) müdahale edebilir ve bu vesileyle çocuklara, özgürlüğün hiçbir zaman sınırsız olmadığını, serbestliğin de belli şartlar içerisinde yaşanması gerektiğini hatırlatabilirsiniz. Şimdi, ilgi köşeleri hakkında tek tek bilgi vererek, çalışmalarımıza açı katalım: Anma Köşesi Bu köşe, çalışma odanızın duvarındaki bir pano üzerine hazırlanabilir. Adından da anlaşıldığı gibi, bir şahsiyeti ya da bir hadiseyi anmakla ilgilidir. Anılacak kişi ya da olaya ilişkin resimler, yazılar, haberler v.b. materyaller kullanılarak oluşturulur. Bu köşeyi, ayda bir değiştirmeniz, güzel olur. Örneğin: O ay Mevlânâ hazretlerini anmayı tasarlamışsanız, bu köşeye, Mevlânâ hazretlerine ait birkaç resim, Konya resimleri, semâzen gösterilerini yansıtan fotoğraflar ve üzerinde Mesnevi’den hikâyelerin yazılı olduğu renkli kağıtlar bulunabilir. Okulöncesi gurupta bu köşe, elbette sadece resimlerden ve spot bazı başlıklardan ibaret olacaktır. Daha büyük yaşlarda ise, giderek yazılar ağırlık kazanacaktır. Şimdi siz de, anma köşesinde yer verebileceğiniz isimler düşünün. Aşağıdaki resimde, genç öğrenciler tarafından hazırlanmış olan bir anma köşesini görüyorsunuz. Mevlana hazretlerinin anıldığı bu köşede, temsili resimler ve Mevlana’nın sözlerinden bazıları yer almış:  Dileyen çocuklar anma köşesini ziyaret ederler, mevcut resim ve yazılara göz gezdirirler. Eğer andığınız kişi ya da olaya dair soruları olursa, cevaplarsınız. Ya da “bu köşeye ben de katkıda bulunmak istiyorum” diyen olursa, teşekkürle kabul edersiniz. Bu köşede, bölgenizde yaşamakta olan, çalışkan ve hayırsever insanları ya da mesleklerinde öne çıkmış, başarılı kişileri tanıtabilir ve bizzat davet ederek, çocuklarınız için örnek teşkil etmelerini sağlayabilirsiniz. Dergi - Kitap Köşesi Dergi – kitap köşesi, konuyla ilgili dergilerin ve kitapların bulundurulacağı bir yer olup, çalışma odasının sâkin bir yerinde hazırlanmalıdır. Bu köşenin, çocuklara hitap eden çeşitli kitaplarla zenginleştirilmesi önemlidir. İşleyeceğiniz konuya göre değişiklik yapacak olmakla birlikte, konu dışında, faydasına inandığınız güzel kitapları da buraya almalısınız. Dergi – kitap köşesinde, 4 – 6 yaş gurubu için renkli ve resimli karton ya da mukavva kitaplar idealdir. Bu yaş gurubunun kitaplarında, yazı çok az, resim ise oldukça çoktur. 7 – 9 yaş gurubu için, yine renkli ve resimli kitaplar kullanabilirsiniz. Bu yaş gurubunun kitapları, bahsettiğimiz diğer yaş gurubununkiyle benzeşir. 9 – 12 yaş gurubu için, resimleri daha az, yazı ağırlıklı kitaplar kullanılmalıdır. 12 – 15 yaş gurubu için de, yetişkinlerin okuduğu tarzda, farklı tür ve konularda yazılmış kitaplar bulundurabilirsiniz. Kitapları, küçük raflı bir kitaplıkta toplayabileceğiniz gibi, artık kumaşlardan dikilmiş, son derece pratik ve kullanışlı duvar kitaplığında da muhafaza edebilirsiniz. Bu köşenin, odanın aydınlık bir yerinde olması da önemlidir. Çocukların üzerinde kitaplarını okuyabilecekleri küçük bir masa, yada oturarak rahat edebilecekleri, renkli yer minderleri, bu köşede çok işe yarar. Dileyen çocuk gelir ve gurup çalışmasındaki ilk dakikalarını, bu köşede kitap inceleyerek geçirebilir. Elbette bunu yaparken, ihtiyaç hissederseniz, kitapların nasıl kullanılması gerektiği konusunda, çocukları uyarabilirsiniz. Ve pek tabii ki, kitapların, okunduktan sonra tekrar düzenli bir şekilde yerine konmasını da sağlamalısınız. Aşağıda, cepli bir kitaplık örneği görüyorsunuz:  Fen ve Tabiat Köşesi Bu köşe, genellikle pencere önünde ya da aydınlık bir başka kısımda düzenlenmelidir. Çeşitli konularda albüm ve koleksiyonlar burada yer alır. Bazı deney malzemeleri, kavram kartları, cd ler köşeyi zenginleştirir. Çeşitli saksı bitkileri ile hayvanlar da fen ve tabiat köşesinde bulunması gerekenlerdendir. Dileyen çocuk, guruba geldiği ilk dakikaları bu köşede meşgul olarak değerlendirir. Çiçek sulayarak, hayvan besleyerek, albüm ve koleksiyonları inceleyerek, ufkunu genişletir. Bunun yanı sıra, bilgisayar, televizyon ve vcd gibi teknolojik cihazlardan faydalanıyorsanız, bunların da yeri, fen ve tabiat köşesidir. Çocuklar, bu cihazlar yardımıyla, değişik filmleri seyretme, birçok farklı bilgiye ulaşma imkânı bulurlar. Elbette bu hususta, kesinlikle sizin rehberliğinize ihtiyaç duyarlar.   Yukarıdaki resimde, fen ve tabiat köşesinden kesitler görüyorsunuz. Birinde akvaryum balığını, diğerinde ise bazı gıdaların faydalarına ilişkin hazırlanmış bir düzeneği :) Müzik Köşesi Bu köşe, marakas, def, flüt, gitar, org, zil, davul v.b. müzik aletlerinden oluşur. Birbirine vurduğunda ses çıkaran her nesne, bir müzik aleti olarak düşünülebilir. Metal ya da tahta çubuklar, farklı büyüklükte renkli taşlar da dahil olmak üzere, bu köşeyi zenginleştirmek, sizin hayal gücünüze bağlıdır. Ayrıca, teyp, radyo, disk çalar gibi cihazlar da eklenebilirse, köşe en faydalı şekle girmiş olur. Dileyen çocuk, guruba geldiğinde buraya yönelir ve guruptaki diğer arkadaşlarını rahatsız etmeyecek şekilde, buradaki fırsatlardan faydalanır. Kukla Köşesi Bu köşe, çeşitli kuklalardan oluşur. Kendi elinizle yapacağınız el veya parmak kuklaları burada bulunur. Hacivat karagöz figürleri ve bazı hikaye kartları da yine bu köşede yer alır. Dileyen çocuk, guruptaki ilk zamanlarını burada değerlendirebilir. Elbette köşedeki malzemelere zarar vermemek şartı ile... :)   Evcilik köşesi Özellikle 4 – 6 ve 7 – 9 yaş için çok gerekli bir köşedir. Bu köşede, değişik evcilik oyunu malzemeleri bulunur. Bu malzemeler, plastik bardak, tabak, kaşık v.b. olabileceği gibi, küçülmüş çocuk elbiseleri, terlikler, taraklar v.b. başka malzemeler de olabilir. Çocukların, bebeklerinin çamaşırlarını yıkayabilecekleri küçük leğenleri ve bu çamaşırları asabilecekleri çamaşır asma yerleri de ayarlanabilirse, pek eğlenceli bir yere dönüşür. Oyuncak bebekler için yastık, yatak ve yorgan dikmeyi ihmal etmeyin. Özellikle küçük yaş gurubu kız çocukları, genellikle guruba geldiklerinde, bu köşeyi tercih etmektedir. Erkek çocuklara da hitap edecek tarzda, araba, tren, lego v.b. oyuncaklar da bulundurulursa, beraberce oynanacak evciliklere zemin hazırlanmış olur. Çocukların, toplumsal rollerini en iyi prova ettikleri saatler, evcilik oynadıkları saatlerdir.   Blok köşesi Bu köşe, ahşap ya da plastik malzemeden imal edilmiş, irili ufaklı bloklardan oluşur. Blokların özelliği, içi boş, kenarları kapalı malzemeler olmalarıdır. Üçgen, daire, kare ya da dikdörtgen şeklinde, kutuya benzer malzemelerdir. Hafif oldukları için rahat taşınırlar. Çocukların en severek vakit geçirdikleri köşelerden biri burasıdır. Fakat biraz gürültülü olması nedeniyle, kitap köşesinden uzakta hazırlanmalıdır. Küçük köyler, yollar, şehirler ya da köşkler, genellikle blok köşesinde tasarlanır. Aşağıdaki resimde, daha farklı yapıda tahtalarla proje üreten bir çocuk görmektesiniz. :)  Resim köşesi Burası, çeşitli resim malzemelerinin konulduğu bir köşedir. Kuru boyalar, sulu boyalar, keçeli kalemler, kurşun kalemler, ahşap ve kumaş boyaları, fırçalar, kağıtlar ve kartonlar burada muhafaza edilir. Köşenin özelliği, çocuklar tarafından yapılmış olan resimlerin burada sergilenmesidir. Dileyen çocuklar, ilkin bu köşeye gelirler ve burada, hem arkadaşları tarafından yapılmış resimlere bakar, hem de serbest resim çalışması yaparlar. Demek ki bu köşede, boyaların ve diğer malzemelerin konabileceği bir dolap ile, küçük bir masa da bulunması gerekmektedir.  Duvar gazetesi Bu köşe, iki haftada bir güncellenen, farklı haberlerin sergilendiği, çocukların dikkatini günlük hadiseler konusunda da canlı tutmanın amaçlandığı bir köşedir. Duvar gazetesi, her iki haftada bir, belirlenecek farklı konuları ön plana çıkartarak hazırlanır. Haberlerin temininde, çocukların her biri yardımcı olur. Bu köşede, guruptaki çocuklara ait haberler de verilebilir. Örneğin: “Arkadaşımız Nesrin, bugün 10 yaşına girdi” şeklinde özel bir haber bunlardandır. Ya da, “Arkadaşımız Mustafa, ameliyat geçirdiği için, iki hafta gurubumuza devam edemeyecektir” gibi... Dileyen çocuk, guruba geldiği ilk dakikaları, bu gazeteye göz gezdirerek geçirebilir. Özellikle 9 – 12 ve 12 – 15 yaş gurupları için, oldukça faydalı bir köşe çalışmasıdır.  Köşeleri, birer başlıkla adlandırabileceğiniz gibi, hiç adını yazmadan, fiilen de bulundurabilirsiniz. Bu size ait bir tercihtir. Ama eğer başlık yapacaksanız, bunun, okunaklı bir Türkçe ile yazılmış olması, harflerin muntazam bir şekilde dizilmesi gerekir. Renkli yazımlar, elbette dikkat çekici ve sevimli durur. 2- Resim ve el - işi çalışmaları Serbest resim çalışması: Bu çalışma, çocukların, herhangi bir konuya bağlı kalmaksızın, dilediklerince resim yapmasına fırsat verir. Çocuklar, sizin belirleyeceğiniz boya malzemesiyle ( kuru boya, keçeli boya, sulu boya, pastel boya...v.b.) birer dosya kağıdı üzerine, serbest resim yaparlar. Zaman zaman, dosya kâğıdı dışında farklı kağıtlar kullanmak, bu çalışmayı daha hareketli ve zengin kılar. Serbest resim için, küçük bir defterin sayfaları, fon kartonundan kesilmiş farklı büyüklükte ve renkte parçalar, saman kağıtları ya da bir not defterinin küçücük yaprakları kullanılabilir. Böylece çocuklar, duygularını, farklı sınırlar içinde ifade etme becerisini geliştirirler. Zira küçük bir kağıda resim yapmakla, büyük bir resim kağıdına resim yapmak, bambaşka işlerdir. Serbest resim çalışması, çocukların, iç dünyalarını rahatça yansıtabildiği ve farklı tecrübeler yaşayarak kendilerini geliştirdikleri güzel bir uygulamadır. Her yaş gurubunda uygulanabilir. Serbest resim çalışması sırasında nelere dikkat etmeliyiz, şöyle bir bakalım: :) - Malzemelerin hazırlığını ve dağıtımını çocukların yapmasını sağlayın. - Boya malzemesini ortak kullanın. Meselâ gurupta on çocuk varsa, boyaları, iki ayrı tabak içinde sunun ve beşer kişinin bir tabaktan boya kullanmasını sağlayın. Ancak bu şekilde gurup olmanın ve paylaşmanın güzelliğini tadabilirler. - Çocuğun resmi, bir karalamadan ibâret bile olsa, kullandığı renklerin ne de güzel olduğunu ve bu resmi yaparken kim bilir nasıl da ellerinin yorulduğunu söyleyerek, çocuğu taltif edin ve ona cesaret verin. - Her çocuğun kağıdına, adını yazın. - Serbest resim yapılırken, müdahale etmeyin. Yardım istendiğinde, küçük yardımlarla yetinin ve çocuğa “senin yapabileceğine inanıyorum” diyerek güven verin. Bu, en büyük yardım olacaktır. - Yapılan resimleri bir panoda sergileyin. - Çocuklardan, yaptıkları resimleri anlatmalarını isteyin. - Resimleri, her çocuğun, kendi resim dosyasında muhafaza edin. Bu dosyaya, sene sonu serginiz ve hayır pazarınızda çok ihtiyacınız olacak. :)  Konulu resim çalışması Serbest resim çalışmasından farklı olarak burada, çocuklardan, belirlenmiş bir konuyla ilgili resim yapmaları istenir. Resmin konusu, o gün işleyeceğiniz konuya paralel ya da ondan bağımsız olabilir. Birkaç örnek verelim: - Çocuklar bugün, orman konulu bir resim yapmanızı istiyorum. - Bugün hepinizin, Allah’ın bize verdiği nimetlerle ilgili bir resim yapmasını istiyorum. - Bugünkü resmimizin konusu yağmur! Hadi bakalım! :) gibi... Konulu resim çalışması öncesinde, konuya dâir kısa açıklamalar ve hatırlatmalar yapmak yerinde olur. Özellikle, 4 – 6 yaş gurubunda, “ ama ben orman yapamam ki,ama ben yağmur yapamam ki” gibi güvensizlik belirten ifadeler duyulabilir.Bu ifadelere karşılık olarak, olanca içtenliğinizle gülümseyerek, “yapabileceğine inanıyorum” deyin ve onun göstereceği her küçük ilerlemeyi, mutlaka takdir edin. Tecrübe ettikçe, çocukların resimlerinde nasıl da değişim ve gelişim meydana geldiğini, hayretle göreceksiniz. Aşağıdaki resim, 10 yaşındaki Ömer’in, kış konulu çalışmasıdır.  Resim boyama Bu çalışma, çizilmiş bir resmin,çocuklar tarafından boyanmasıdır. Belirlenmiş bir sınırın içini boyamalarını gerektirir. Bu sebeple, kurallı bir çalışmadır. Taşırmadan boyayanlar, başarılı sayılırlar. Bu çalışmada, çocuğun karakterine dâir değerli ipuçları alırsınız. Fakat, özellikle çok zeki çocuklar için, uzun vadede sıkıcı olabilir. Çünkü böyle çocuklar, hazır bir modele bağımlı çalışmaktansa, orijinal eserler meydana getirmeyi tercih ederler. Bu bakımdan, çocuklar için çok geliştirici bir çalışma sayılmaz. O halde, gurup çalışması sırasında çok sıklıkla kullanılmaması gereken bir resim çalışmasıdır. Özellikle hazır boyama kitapları, çocukları geliştirmekten ziyade, sınırlar. Mutlaka bir boyama çalışması yapılacaksa, bunun, farklı kavramları vermeye yönelik bir kavram kağıdı çalışması olmasını tavsiye ederim. Meselâ, değişik büyüklükte elmalardan oluşan bir sayfada, en küçük elmayı bulup boyamalarını istemek gibi... Yada, bir zürafayı boyayarak, üzerine belli sayıda beneği yapıştırmalarını istemek gibi... :)   Yoğurma maddeleriyle çalışma Bu çalışma, farklı yoğurma malzemeleriyle yapılır. Plastrin, kil, çamur, seramik hamuru, tuz seramiği gibi malzemeler bunlardandır. Çocuk guruplarında en çok tercih edilen ve en ekonomik olan malzeme ise tuz seramiğidir. Bir ölçü tuz, iki ölçü un, toz boya ve çok az sıvı yağ, su ile hamur haline getirilerek hazırlanır. Kıvamı ne çok sert, ne de çok yumuşak olmamalı ve çocukların ellerine yapışmayacak ve oynarlarken etrafa dağılmayacak şekilde, uygun bir kıvama getirilmelidir. İçine katılan toz boya, şeker boyası olursa, sağlık açısından da hiçbir sorun teşkil etmez ve güvenle kullanılabilir. Tuz seramiği, bir poşet içerisinde ve buzdolabında, on güne yakın tazeliğini muhafaza eder. Yapılışı kolay ve malzemesi ucuzdur. Tuz seramiği, özellikle küçük yaş guruplarında idealdir. Çocuklar, dilerlerse, sadece deşarj olmak için hamurla oynarlar. Dilerlerse, figürler meydana getirirler. Büyük yaş guruplarında, seramik hamurundan takılar, çiçekler ve bazı küçük eşyalar ( vazo, tabak, dolap süsleri v.b.) üretilebilir. Yoğurma maddesinin dağıtımı sırasında, pratik bir ders de işleyebilirsiniz. Hemen anlatalım: Hamuru alın. Öğrenci sayınız, diyelim ki sekiz… Siz hamuru özellikle altı parçaya bölün ve çocuklara dağıtın. Böyle olunca iki öğrenci, hamursuz kalacak. Çocuklardan bir ricada bulunun: “Arkadaşlar, bakın, hamur yetmedi. Hadi yardımlaşarak, kalan iki arkadaşımıza da hamur toplayalım!” Burada anlamaya çalıştığımız şudur: Hangi öğrenci, ne kadar verici? Nitekim bu ricanız karşısında, kimi çocukların hamurlarından koca bir parçayı cömertçe verdiğini, kimilerinin ise, parmaklarının ucuyla minicik bir parçayı zorla kopartabildiklerini göreceksiniz. Burada yapmanız gereken nedir? Eli açık çocuklara teşekkürle beraber biraz fren, cimri çocuklara ise, teşvik… Bu vesileyle, paylaşmanın güzelliğini, cömert kullarını Allah’ın sevdiğini, peygamberimizin de çok cömert bir insan olduğunu anlatabiliriz. Fakat “paylaşmak güzeldir ama, peşinden ah vah edilecek bir cömertlik pek de makbul değildir” demeyi de unutmamalı. Yani cömertlikte de orta yolu tutturmak gerektiğini, öğrencilerimize hatırlatmalı. Demek ki, sadece hamuru dağıtırken bile, bir yandan ahlaki bazı güzellikleri kazandırmamız mümkün. Elbette bunu, kuru bir ders olarak da işlersiniz. Fakat, “nutukvari” derslerden, hala, siz de hoşlanmıyorsunuz, değil mi? Hemen burada bir fikir daha verelim: Yine hamur dağıtımı sırasında - ki bu sefer renkli olsun lütfen- özellikle okulöncesi guruplarda, renk kavramını geliştirmeye yönelik çalışmalar yapabilirsiniz. Şöyle ki: “Bu hamur ne renk?” diye başlayan sorularınız, “bu renkte başka neler biliyorsun?” gibi bir soruyla sürebilir. Çocuklar hem hamurla oynar, hem de renklerle ilgili düşünmüş olurlar. Ayrıca her yaş gurubunda, hamurla saksı, güveç v.b. eşyaları kaplama çalışmaları da yapılabilir. Aşağıdaki resimde, tuz seramiği ile 4 – 6 yaş gurubundaki çocuklar tarafından yapılmış panoların, yine çocuklar tarafından verniklenme aşamasını görüyorsunuz.   Artık materyallerle çalışma Materyal, araç gereç demektir. Bir çocuk gurubu çalışmasında, artık materyaller kullanmak, çocuğun üretme kabiliyetini geliştirmesi için gereklidir. Birçoğumuz için, sadece birer çöpten ibâret olan nice malzeme, proje çalışmaları ile, değerli birer sanat eserine dönüşür. Çocuklara bu hususta rehberlik edecek, iyi bir eğitimci olarak sizlere düşen, artık materyalleri düzenli bir şekilde biriktirmek ve çocukları da bu konuda teşfik etmektir. Bitmiş keçeli kalemler, zeytin çekirdekleri, köpük parçaları; kestane, fındık, fıstık ve ceviz kabukları; artık kumaşlar, kordela ve fistolar ile, düğme ve artık ipler, bu malzemelere örnektir. Biraz düşününce, artık materyallerin, bu sayılanlardan çok daha fazla olduğunu göreceksiniz. Çalışma, bireysel yapılabileceği gibi, bir gurup çalışması olarak da tasarlanabilir. Bu faaliyette önemli olan, çocuklara, ellerinin altında kolayca bulabilecekleri birçok malzemenin, ne de farklı şekillerde değerlendirilebileceğini göstermektir. Özellikle, oyuncakların bile hep hazır olarak sunulduğu, üretmekten ziyade tüketmeye dayalı bir yaşantının hüküm sürdüğü günümüzde, çocuklara bu tip tecrübeler yaşatmak, ayrı bir önem arz etmektedir. Aşağıda, bitmiş keçeli kalemler, zeytin çekirdekleri, köpük, tuz seramiği ve boya kullanılarak hazırlanmış bir artık materyal çalışması ile, artık kumaş ve kağıtlarla donatılan bir ilkbahar ağacı görmektesiniz. :)   Boncuk işleri Bu çalışma, farklı boyut ve yapıda boncuklarla yapılır. İrili ufaklı boncukların kullanıldığı bu çalışma sırasında, çocuklar hem küçük kaslarını yoğun olarak çalıştırma, hem de eserler meydana getirme fırsatı bulurlar. 4 – 6 yaş gurubu da dahil olmak üzere, her yaş gurubunda, rahatlıkla yapılabilecek bir çalışmadır. İyi bir rehber eşliğinde, 4 – 6 yaş gurubu bile, çok güzel eserler meydana getirirler. Boncuklarla, tesbihler ve takılar yaptırabileceğiniz gibi, meselâ uzunca bir ipe, boncuk dizme aktivitesi de gerçekleştirebilirsiniz. Aşağıda resimlerini göreceğiniz bu çalışmayı, ihmal etmeyin. Zira üretme sevinci, her çocuğun yaşaması gereken çok önemli bir duygudur. Meydana gelen eserleri, bir sergi ile velilere sunmanız, çocuklar için onore edici bir davranış olur. Bir kermes ile, bu ürünleri satışa çıkartarak, çocukların, kendi emekleri ilr hayır yapmasına da vesile olabilirsiniz. Ya da, her çocuğun kendi eserlerini satabileceği küçük bir Pazar ortamı meydana getirerek, onlara, alın teri ile para kazanmanın hazzını yaşatabilirsiniz. :)   Örgü işleri Bu çalışma, özellikle kız çocukları için son derece faydalı olacaktır. Özellikle bir bayan için, dikiş ve örgü bilmek, elzemdir. Çünkü, el emeği ile üretim, her zaman için daha ekonomik ve daha tatmin edicidir. Kendi ürettiği bir kazağı giymek, el emeği bir çorabı kullanmak, elbette hazır alınan herhangi bir ürünü kullanmaktan çok daha tatlı bir duyguya sebep olacaktır. Özellikle, insanların, üretime değil, çılgınca bir tüketime sevk edildiği bu dönemde, üretmekten zevk alan bir neslin oluşumuna sebep olmak daha da büyük önem kazanıyor. 7 – 9 yaş ve daha büyük guruplarda, rahatlıkla uygulanabilecek bir çalışmadır. Tığ örgüsü ya da şiş örgüsü öğretilebilir. Aslında, 4 – 6 yaş gurubunda bile, yumuşak tığlarla, meselâ, zincir çekmeyi öğretmekle başlayabilirsiniz. Büyük yaşlarda bu, daha planlı bir çalışmaya dönüşür ve elbezleri, yelekler, patikler, kazaklar, süveterler, paspaslar üretebilirsiniz. Üç yaşında, babasından zincir çekme dersleri almış canlı bir örnek olarak, bu çalışmayı, rahatlıkla tavsiye ediyorum. Beş yaşıma geldiğimde, sarı bir elbezi örmüştüm ve o elbezi, hala mutfağımdadır. Hani eğer aramızda, küçücük yaşta bu da olur mu, diye soranlar çıkarsa diye, bu detayı da vermek istedim :) Hemen şimdi, bana bu dersleri ilk veren kişinin babam olduğunu da söylersem, belki tuhafınıza gidecek. Ama öğrettikleri her zaman öyle işime yaradı ki, bir gece ona, sırf “bana zincir çekmeyi öğrettiğin için teşekkür ederim babacığım” demek üzere telefon etmiştim de, hem sevinmiş, hem pek şaşırmıştı Babam şüphesiz, çok özel bir insandır… Ürünlerinizi, gurubunuzun hayır çarşısında, sergisinde ya da pazar çalışmasında değerlendirin. Ve hiçbir zaman unutmayın ki, sadece bazı bilgilerle donatmak, bir insan için yeterli yardım değildir. Çocuklara, birçok bilginin yanı sıra, bu tip çalışmaları da öğrettiğiniz taktirde, onları her yönüyle donatmış ve onlara en üst düzeyde faydalı olmuş sayılırsınız. Tek taraflı bir eğitim, ancak tek yanımızı mâmur eder. Ama tek ayakla yürümek de, tek kolla bir iş yapmak da ne kadar zordur, takdir edersiniz... O halde, çocuklarımızı, tek ayaklı, tek kollu birer insan olarak değil, her iki ayağının da üzerine sağlamca basan, kendine güvenli ve becerikli insanlar olarak yetiştirelim. Ahşap işleri Bu çalışma, ham ahşap malzemelerin, çocuklar tarafından renklendirilip parlatıldığı bir çalışma olabileceği gibi, özellikle erkek çocuklar için, ahşap eşya üretme faaliyeti olarak da düşünülebilir. Demek ki, ahşap boyama ve marangozluk olarak özetleyebiliriz. Özellikle büyük yaş gurupları için, son derece faydalı ve zevkli bir çalışmadır. Ahşap boyama çalışmasını ise, küçük yaşlar da dahil olmak üzere, her gurupta uygulayabilirsiniz. Çocuklar, iyi bir rehber eşliğinde, son derece başarılı çalışmalar yapacak güçtedirler. O halde, onların bu gücünü dikkate alın ve onlara rehber olun. Konuyla ilgili birikiminiz ve tecrübeniz yoksa, bu konuda tecrübeli bir yakınınızdan destek alın. Onu, gurubunuzun ustabaşı olarak ilan edin ve çocuklar da onun çırakları olsunlar Ahşap boyama konusunda, ilgili kitaplardan ve cd lerden faydalanın. Ya da en yakınınızdaki el sanatları kursundan, bu hususta bilgi alın. Üretmek, çeşitli şekillerde olur. Çocukları hazır almaya değil, üretmeye teşvik edin ve onlardan, bu zevki yaşamak gibi bir güzelliği lütfen, esirgemeyin.  Kağıt işleri Bu çalışma, her yaş gurubunda uygulanabilecek, son derece zevkli bir çalışmadır. Kağıt kesme yapıştırma, kağıt yırtma yapıştırma, kağıt katlama ( origami) gibi birkaç şekilde uygulanabilir. Kağıt kesme yapıştırma çalışması, sizin tarafınızdan çizilmiş bir şeklin, çocuklar tarafından kesilmesi ve yapıştırılmasıdır. Kağıt yırtma yapıştırma çalışması, belirli bir motifin, elle yırtılan küçücük kağıt parçaları ile kaplanmasıdır. Kağıt katlama ise, kağıdın değişik şekillerde katlanarak, farklı modellere dönüştürülmesidir. Bu çalışma için, elişi kağıtları kullanılabileceği gibi, eski dergi ya da takvimlerin renkli kısımları da değerlendirilebilir. Bunun yanı sıra, büyük marketlerin ya da mağazaların renkli katalogları, gayet iyi bir renkli kağıt kaynağıdır. O halde kağıt bulmak, hiçbir eğitimci için imkansız değildir. En kötü ihtimalle, alışverişe çıktığınız bir gün, bir mağazayı ziyaret eder ve kataloğunuzu alıp çıkarsınız. Üstelik siz müşterisiniz ve bu, sizin en tabii hakkınız. :)  Dikiş - nakış işleri Bu çalışma, çocukların basit dikiş tekniklerini öğrenebileceği bir aktivitedir. Hem kız hem de erkek çocuklarının, özellikle düğme dikme, ilik açma, sökük tutturma gibi basit dikiş işlerini bilmesinde fayda vardır. Kendi elbisesini kendi yamalayan bir peygamberin ümmeti olarak, buna hiçbirimizin itirazı olmaması gerekir. O halde, en küçük yaştan başlamak üzere, her yaş gurubunda yapılabilecek olan bu çalışmayı ihmal etmeyin. Büyük yaş guruplarında, kız çocuklarına bohça, kese, oyuncak ya da etek dikimi de gösterilebilir. Nakış işleri ise, kız çocuklara, bazı eşyaların süslenmesi şeklinde verilir. Bir para kesesinin, bohçanın ya da kazağın, işlenerek süslenmesi gibi... Eski bir kıyafetin, basit süslemelerle nasıl yenilenebileceği ile ilgili örnekler de gösterebilirsiniz. Bu faydalı çalışma ile, çocuklarımızın bir hususta daha gelişmesine vesile olmak, elbette, asla küçümsenemeyecek bir yardımdır.   Yemek - hamur işleri Bu çalışma, her yaş gurubunda uygulanabilecek, zevkli, renkli, biraz dağınık ama mutlaka faydalı bir aktivitedir. Bir hamurun malzemesini çocuklarla beraber hazırlayarak, hamuru meydana getirmeniz, sonra çocukların, kendi elleriyle bu hamuru şekillendirmesi, sonra da fırına beraberce vereceğiniz tepsinin çıkışını, heyecanla beklemeniz, elbette unutulmaz tecrübeler yaşamanıza sebep olacaktır. Çocuklarınızı, özellikle fırından mis gibi kokular gelmeye başladığında, eğitin. Bu kokunun kaynağı olan nimetin, ne denli önemli olduğunu vurgulayarak ve bu kokuya bile hasret kalan nice insanın varlığını hatırlatarak, onlara sadece yemek ya da pasta yapmayı değil, duyarlı ve duygulu olmayı da gösterin. Besmele ile başlanan bir yemek yapma faaliyetinin, besmele ile devam edilen bir yemek yeme çalışmasına dönüşmesini, fikir ile zenginleştirilmiş bir sofra zamanını, şükür ve duâ ile amacına ulaşmış bir gıdalanmayı, birlikte yaşayın. Her yaşta insanın vazgeçemeyeceği en önemli davranış, yemek yemedir. O halde bunun en şuurlu şekilde nasıl yapılacağını ve yemek yemenin nasıl, aynı zamanda bir ibadet olacağını, çocuklara bu çalışma vesilesiyle öğretin. Özellikle genç guruplarda, kız çocukların bu tarz çalışmalarla desteklenmesi, apayrı bir önem arz eder. Onlara sofra kurma adabını da bu vesileyle anlatabilirsiniz. Yemek hususunda içine düşülen israf girdabına da dikkat çekin ve gerek hazırlarken, gerekse hazırlanmış bir yemeği tüketirken, ne kadar da dikkatli olunması gerektiğini, bu çalışmalar sırasında tekrar tekrar vurgulayın Böylece, sadece düşünen değil, yemek pişiren, sofra kurabilen, kazağını örebilen ve üretebilen bir nesle sebep olun. Aşağıdaki resimde, bir tabak içine düzenlenmiş meyveleri görüyorsunuz. Bu tabağı bir kız öğrenci hazırlamadı hayır. Bu tabak, on bir yaşındaki bir erkek öğrenci tarafından hazırlandı. :) Geleceğin lokantalar zincirini, belki de bu çocuk kuracak…  Bilgisayarda resim Bu çalışma, teknoloji çağında olduğumuz bu dönemde, her yaş gurubundan çocukların dikkatini çekmeyi, çalışmayı daha cazip bir hale getirmeyi ve çocukları, teknolojiyi kullanabilen birer birey haline getirmeyi amaçlar. Eğer, bilgisayar kullanmayı biliyorsanız ( ki bilmelisiniz), gurubunuzu mutlaka bu çalışma ile ilgili de bilgilendirin. Bilgisayarda yazmak, resim yapmak, slayt gösterileri hazırlamak gibi birçok aktiviteye dikkat çekin. Özellikle, bilgisayarı sadece bir oyuncak gibi algılayan ve saatlerce sadece oyun oynayarak bilgisayar başında kalan çocukları, bu hususta bilinçlendirin. Bazı çocuklarda mevcut bilgisayar aşkını, bu şekilde pozitif bir kullanıma çevirin ve çocuğun, haz aldığı bu teknolojiyi, en verimli şekilde kullanabilmesine vesile olun. Bunu yapabilmeniz için, öncelikle sizin, kendinizi bu hususta yetiştirmiş olmanız gerekir. O halde, hadi, bilgisayar kullanmayı öğrenin. Aşağıda örneğini göreceğiniz resim, 6 yaşındaki bir öğrencinin bilgisayar resmi denemelerinden… Siz, daha güzellerinin oluşmasına yardım edin ve resim serginizde, bilgisayar resimleri de bulunsun. :)   Baskı çalışmaları Suluboya ile yapabileceğiniz bu çalışmalar, patates, ip, sünger, soğan ya da yaprak baskısı olarak düşünülebilir. Baskı çalışmasını bir kağıt üzerine yapabileceğiniz gibi, kumaş boyası kullanarak, bir kumaş, minder ya da elbise üzerine de yapabilirsiniz. Bunların dışında, parmak baskısı, el baskısı olarak da uygulamanız mümkündür. Yani, baskı çalışmalarında da elinizden geldiğince özgür düşünmeye ve değişikliğe açık bir çizgide kalmaya özen göstermeniz iyi olur. Her yaş gurubu tarafından zevkle yapılan baskı çalışmalarını, sınıfınızın badanası için de kullanabilirsiniz. Nasıl mı? Bel hizasına kadar yeşile, yukarısını ise sarıya boyadığınız odanızın duvarlarını, çocukların yavru ağzı, yeşil ve kırmızı boyalara batırdığı ellerinin baskılarıyla süsleyerek tabii :) Anlayacağınız sınır yok… Geniş düşünün. Cam boyama Diğer adı vitray olan bu resim çalışması, okulöncesi guruptaki çocuklar tarafından bile zevkle yapılabilir. Bir camın, altına konan desen kağıdı baz alınarak, önce kontür ile desene, ardından da boyanarak renklere kavuştuğu bu tekniğin, dikkatle uygulanması gerekir. Küçük yaşlarda iri desenler, büyük yaşlarda ise daha detaylı ve ince hatlar tercih edilmelidir. Boyanan camlar birer pano, ya da tepsi olarak kullanılabilir. İlk aşamada eskimiş cam bardak ya da tabaklar boyayarak başlayabilir, daha sonraları cam boyama tekniğini, sınıfınızın camlarını ya da aynasını süslemek için de kullanabilirsiniz.  Kumaş boyama Kumaş boyaları ve fırça kullanarak, önce küçük parçalar üzerinde denemeler şeklinde başlayacağınız bu tekniği, ileriki aşamalarda, bir bohçayı, yastığı, bluzu ya da örtüyü süslemek için kullanabilirsiniz. Eğer bu tip çalışmalara o güne kadar hiç ilgi duymadıysanız, kumaş boyama konusunda kendini yetiştirmiş birinden yardım alabilirsiniz. Kumaşı, batik yöntemiyle boyamanız da mümkündür. Batik, kumaşın değişik şekillerde düğümlenerek ya da bağlanarak, boyalı suya atılması, orada bir süre bekletildikten sonra çıkarılıp kurumaya bırakılmasıyla olur. Kuruyan kumaşın düğümleri açıldığında, ortaya ilginç desenlerin çıktığı görülür. Bu teknikte kumaşa desen vermek için, genellikle, parafin de kullanılır. Tişörtlerini boyamakta olan bu çocuklar, neden mutlu dersiniz? :)  Parmak boyası Özelliği, başka hiçbir araç kullanmadan, sadece parmaklar ve ellerle boyama çalışması yapmaktır. Çocuklar ellerini boyaya batırırlar ve kağıt üzerinde diledikleri gibi şekiller meydana getirirler. Biraz dağınık ve pis bir çalışma olmasına karşın, çocuklar tarafından çok sevilir. O halde, yerlere muşamba sererek ve çocuklara önlük giydirerek, mümkün olduğunca sık, parmak boyası çalışmasını tekrarlayın. Son olarak, tüm resim ve elişi çalışmaları için, şunu hatırlatmakta fayda var: Eğer süreniz, o gün yapmayı planladığınız elişi çalışmasına yetmediyse, bir sonraki gün devam etmek üzere, kaldırın. NEDEN SERBEST ZAMAN ÇALIŞMALARI YAPMAMIZ GEREKİR? ÇÜNKÜ: - Her çocuk ilgisini çekecek farklı unsurlar arar. - Çalışma ortamımızı, ilgi köşeleriyle zengin ve uyarıcı bir eğitim ortamı haline getirmiş oluruz. - Çocukların ilgi alanlarını, onları ilgi köşelerindeki çalışmaları sırasında gözlemleyerek tespit edebiliriz. - Öğrencilerimizin konuyla ilgili düşünmeye başlamalarını, ilgi köşelerindeki düzenlemelerle sağlarız. - Öğrenciler, bu çalışmalarla, küçük kaslarını çalıştırırlar. - Çocuklarda el – göz koordinasyonu gelişir. - Bastırılmış birçok duygu, yapılan resimlerle ortaya çıkar. - Çocuklarda deşarj olmaya ve rahatlamaya zemin hazırlar. - Bu çalışmalar vesilesiyle üretmenin hazzı tadılır. - Ürünlerini satarak, para kazanmanın mutluluğunu tadarlar. - Ürünlerini hayır için kullanarak, kendi emekleri ile hayır yapabileceklerini fark ederler. - “Ben de yapabiliyormuşum” duygusunu tadarak, kendine güvenen insanlar olmak yolunda ilerlerler. - Farklı tecrübeler yaşayarak, yaşıtlarından çok daha ileride bir düşünme ve üretme becerisine ulaşırlar. - Bakış açıları genişler ve farklı malzemeleri, nasıl değerlendirebilecekleri hususunda ustalaşırlar. - Düşünme, ifade etme, nefsini meşgul etme, güven kazanma, takdir edilme, beğenilme gibi birçok temel ihtiyaç, bu çalışmalarla karşılanır. .....
| ||
[ NELER YAPABİLİRİZ? sayfasına geri dön. |
Çocuk Eğitimi Ana Sayfasına Geri Dön. |  ] |
 |
 |
|||||||
|
||||||||
|
||||||||
|
||||||||
